Lintopdrachten overslaan
Verdergaan naar hoofdinhoud

Nieuwsbrief november 2018

Op het moment van schrijven van dit voorwoord is het nog steeds extreem warm en enorm droog voor de tijd van het jaar. Toch lijkt de schade voor onze bomen in Nederland in eerste instantie mee te vallen. Natuurlijk kan een groot deel van de nieuwe aanplant als verloren worden beschouwd mede door de sproeiverboden her en der. Een groot deel van onze inheemse bomen heeft een afweersysteem tegen extreme omstandigheden. Zo laten de platanen hun bast vallen en vervangen die in zeer korte tijd door jonge nieuwe bast ter bescherming van het vochtgehalte. Veel bomen beschermen hun wortels en de bast door afhangende takken. Vandaar dat snoeien van takken niet altijd mogelijk is en daarom niet alle soorten geschikt zijn voor wegbeplanting ( bijv. de kastanje). De naaldbomen hebben terbescherming hars onder de bast.
Toch is het najaar van groot belang voor het vervolg van de groei. De wortels zijn de diepte in gegaan op zoek naar water. Grote hoeveelheden water de komende tijd kunnen nadelig zijn voor de nieuw gevormde wortels.
Intussen is wereldwijd het CO2-overschot een grote bedreiging voor ons verdere bestaan. Duidelijk is dat het aanplanten van bomen een van de maatregelen vormt om het overschot te doen verlagen. Maar dan hebben we het over miljarden bomen over de hele wereld. En het resultaat is pas over 10 of 15 jaar merkbaar. Nu doen we vooral in Nederland niets en dat moet snel veranderen.

Donateursmiddag

Graag nodigen we u uit voor onze donateursmiddag op woensdag 21 november in Grandcafé Willem/Hof van Buren (adres Oranjelaan 17 Middelburg; zijstraat onder gebouw aan de Nassaulaan). In de Anna van Buurenzaal zal om 16.00 uur de heer Henk Remijn een lezing houden over “Bomen over zwammen”. Een actueel onderwerp, dachten wij na recente publicaties over ondergrondse communicatie van bomen. De zaal is vanaf 15.30 uur open.

Hoek Sportlaan-Nassaulaan

Nieuwe secretaris

In de vorige nieuwsbrief hebt u de afscheidsboodschap kunnen lezen van Marianne Golsteijn, die na jarenlang het secretariaat van onze stichting te hebben gevoerd, het bestuur heeft verlaten omdat ze inmiddels lid is geworden van de Middelburgse gemeenteraad. Haar plaats als secretaris is overgenomen door Arthur van Bommel. Hij zegt: ben geen geboren Zeeuw maar hoop me na bijna veertig jaar op Walcheren thuis toch wel ‘herboren’ Zeeuw te mogen noemen. Veertig jaar waarin ik ons eiland langs binnenwegen, buitenranden en watergangen heb leren kennen en enorm van dit gevarieerde landschap ben gaan houden. Sinds twee jaar met pensioen heb ik tijd om voor behoud en ontwikkeling ervan in het bestuur van de Tuin van Zeeland actief te zijn.

Actuele zaken

-Boomdijk
Na de kaalslag gaat deze winter opnieuw de herplant van start. Afhankelijk van het budget nog dit jaar of anders begin 2019.
-Veerse Kreek en Veerse Meer
Fietsers en wandelaars zullen de vele rode stippen op de essen opgevallen zijn. Ze zullen worden gerooid. Deze winter start het werk bij de Veerse Kreek ten oosten van de Landschuurweg. Eind 2019 komen naar verwachting de westelijke helft en de rand langs het Veerse Meer aan de beurt. Er komt geen herplant. De nieuwe generatie van zaailingen zal het moeten overnemen. De enige geruststelling: de bomen met blauwe stip blijven gespaard. Hierin nestelen uilen e.d.
-Aagtekerkseweg/Wijkhuisweg
In een klankbordgroep wordt door het waterschap de herprofilering van deze wegen bij Oostkapelle voorbereid. Het groene profiel is gelukkig geen punt van discussie.
-omgeving Oranjezon
De aanpak van de wegbeplanting langs de Rijnsburgseweg, Lijdijkweg en Oranjezonweg door het Waterschap ligt terecht gevoelig. Diverse partijen hebben gereageerd. Dit heeft uiteindelijk geleid tot aanpassing van het plan: het terugplanten van alleen populieren op een onderlinge afstand van 8 meter.
-Dunoweg
De populieren worden gekapt en er komen berken voor terug. Na overleg door de TvZ met diverse instanties en stichtingen is er bij het waterschap overleg over het ontbreken van maatschappelijke steun voor dit plan.
-Kerkstraat Koudekerke
We hebben de woningstichting per brief om uitleg over de gang van zaken gevraagd. De TvZ wacht nog op antwoord.

Bomen, uilen en klein gespuis

Met enige weemoed kijk ik terug op hoe Walcheren, de Tuin van Zeeland, vroeger was, als ik zie hoe het nu is. Natuurlijk is de vooruitgang niet tegen te houden. Maar op elk gebied zul je merken dat er van alles is veranderd - en er staat nog veel te veranderen - ten koste van waardevolle natuur. Niet alleen werden en worden de randen van de kernen en de buitengebieden aangetast ten behoeve van (vakantie)woningen en wegen. Ook hebben de monumentale binnensteden te lijden van de oprukkende bebouwing en het comfort dat bewoners wensen. In de tuinen heeft daar de laatste jaren een kaalslag plaatsgevonden. Dit ten behoeve van meer (zon)licht in de tuinen en de woonkamer, een mooi strak gazon en mogelijkheden om bijvoorbeeld een serre te bouwen. Bomen die begroeid waren met klimop moesten het loodje leggen vanwege vermeend gevaar voor doodgaan of omwaaien. Vroegere eigenaren plantten als statussymbool bomen die van heinde en verre kwamen; ze konden uitgroeien tot grote hoogte en vooral ook flinke breedte. Voorbeelden zijn de ginkgo, tulpenboom en de Anna Paulownaboom, maar ook bekende en inheemse bomen werden veelvuldig geplant. Op diverse plaatsen groeide (en groeit nu nog) de klimop weelderig tot in de takken.
Fraaie bomen zijn (gedeeltelijk) verdwenen, waardoor ook schuilplaatsen voor vogels weg zijn en de nestgelegenheid steeds minder wordt. Met name de coniferen en andere groenblijvende beplanting en de met klimop begroeide stammen waren een welkome behuizing: slaap- en schuilplaatsen voor veel vogels. In de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw (en dus nog niet zo heel lang geleden) huisden bijvoorbeeld in de binnenstad van Middelburg een kleine vijftig ransuilen. Het valt niet mee om uilen te spotten. Het zijn vogels die overdag rusten. Het liefst in coniferen, of in de klimop tegen de bomen. Door de grote opruiming van schuilplaatsen is met name deze soort uilen gedecimeerd.

Op het ogenblik zullen er nog vast wel uilen hun woonstek hebben in de binnenstad van Middelburg maar gezien de grote hoeveelheid “ongedierte”, zoals muizen en ratten, laat het zich raden dat er nog maar enkele over zijn.
Er worden wel regelmatig roofvogeltjes gezien in de binnenstad, maar die leven voornamelijk van de duiven en spreeuwen. Zij hebben hun domicilie in en op gebouwen. Muizen en ratten zwermen voornamelijk in het donker. Uilen zijn daarom in een druk bevolkte stad broodnodig. Mensen voeren de eenden en duiven, maar die kunnen niet alles verwerken, met als gevolg dat de ratten en ander ongedierte volop aan hun trekken komen.
Middelburg is een mooie stad, met voet- en wandelpaden achter de fraaie huizen, zodat je in de tuinen kunt kijken. Juist daar stonden die groene coniferen, bomen en struiken. En daar huisden die vijftig ransuilen.
Maar niet alleen in de stad, ook op het platteland in de buurt van bebouwing kon men vroeger veel meer sparren en coniferen vinden. Veel daarvan zijn verdwenen. Niet alleen de bomen maar ook de uilen en mussen. Veel mensen denken dat sparren, dennen en andere coniferen niet op het Zeeuwse platteland thuis horen. Voor de taxus geldt dat zeker niet! Misschien was dat in een ver verleden zo, maar ja: de tijden veranderen. Windmolens en graansilo’s kwamen vroeger ook niet voor op het boerenland. De groenblijvende bomen kunnen veel van de lelijke bouwwerken min of meer aan het zicht onttrekken en bieden daarnaast ook weer de broodnodige schuilgelegenheid voor diverse vogelsoorten. Nieuwe aanplant van groenblijvers zal dus niet alleen de diversiteit op het platteland doen toenemen maar ook muizenplagen voorkomen.
Een warm pleidooi dus om deze groenblijvende boomsoorten weer meer te gebruiken, zowel in de stad als op het erf.

Abeel in herfsttooi

Hittestress

Onze taal is een nieuw woord rijker. Na deze eindeloze zomer weten we wat mediterrane hitte is. Heet en langdurig. Lang niet altijd zo prettig. Volgens de klimaatvoorspellingen zullen er meer van die zomers volgen. Blijft 2018 geen uitzondering. Reden om passende maatregelen te nemen. Want
     - het temperatuurverschil tussen de stad en het buitengebied is zo’n 3°, soms zelfs meer; in onze binnensteden was het deze zomer, zeker voor ouderen, niet altijd aangenaam.
     - elke graad dat het warmer wordt dan het langjarig gemiddelde brengt dertig doden meer met zich mee in Nederland.
We kunnen er wat aan doen. Niet direct aan de mondiale temperatuurstijging, wel aan onze eigen omgeving. Vooral door meer groen en minder verharding. De burger kan letterlijk zijn steentje bijdragen door minder verharding in zijn tuin te maken. De actie Steenbreek van de gemeente Middelburg – lever een tegel uit uw tuin in voor bloembollen en een gratis tuinadvies - levert vooralsnog weinig op. De overheden kunnen wel grotere stappen zetten. Door in bestaande en nieuwe wijken minder verharding en meer groen te realiseren. Door parkeerterreinen te vergroenen. Haal parkeerplaatsen weg voor het planten van bomen. Asfaltvlaktes zoals in de Mortiere zijn niet meer van deze tijd. Net als die van het waterschap aan de kust. Voor pieken kun je volstaan met open of halfverhardingen, zoals Veere langs het kanaal heeft gedaan. En wij indertijd bij het ZEP hebben bewerkstelligd.
Er begint iets te gloren. Zo experimenteert Antwerpen met de vergroening van woonstraten door gevelbeplantingen, regenwater opvangen en bomen in groenperken. Ook de provincie Zeeland start zo’n experiment in Nieuwdorp.
Bestrijding van hitte en van wateroverlast gaan goed samen. Ook de luchtkwaliteit gaat erop vooruit. Er is veel te doen. Een duidelijk beleid, dat verder gaat dan experimenten, is wenselijk. Zo heeft de gemeente Amersfoort een onderzoek gedaan naar de effecten van klimaatverandering (hitte en grondwaterstand) op bestaande bomen. Op korte termijn hebben de bomen voldoende veerkracht. Op langere termijn vragen de groeiplaatsomstandigheden en de diversiteit en soortkeuze veel aandacht.

Ook de invoering van de Omgevingswet biedt kansen. De gemeente moet een omgevingsvisie opstellen als basis voor haar ruimtelijk beleid. Een soort structuurplan. Hierin zal dit aspect een duidelijke plaats moeten krijgen. Bijvoorbeeld in de vorm van een hittestresskaart, die effecten van het weghalen of het planten van bomen nauwkeurig in beeld brengt. Deze tools zijn beschikbaar. Wij gaan het kritisch volgen.

BOOMBESCHRIJVING
Bomen zijn werkelijk.
Hun bladeren praten werkelijk…
met woorden veelzeggend en letterloos.

Hun toppen zingen.
Hun stammen zwijgen
hoorbaar.

Hun wortels houden
van de aarde.

Bij een boom
staande moet ik wel
ademen als een boom.

Naar een boom
ziende zie ik
hemel en aarde in elkanders
armen.

Want een boom,
een boom is een bruiloft.

Hans Andreus